Kokpit Kibice
Relacje na żywo
  • wszystkie
  • Piłka Nożna
  • Siatkówka
  • Żużel
  • Koszykówka
  • Piłka ręczna
  • Skoki narciarskie
  • Tenis

Wielka kasa wyssała futbol z Europy Wschodniej

Piłka nożna zawsze była domeną wielkich lig zachodnich. A jednak raz na jakiś czas ludzie ze Wschodu potrafili stworzyć drużynę, która rzuciła wyzwanie bogaczom. Teraz to tylko mrzonka.
Marek Wawrzynowski
Marek Wawrzynowski
East News / Na zdjęciu: piłkarze Dnipro Dniepropietrowsk (rok 2016)

Załamujemy ręce nad upadkiem polskiej piłki klubowej, ale warto spojrzeć na to, jak na problem dotyczący całego tzw. bloku wschodniego (należał do niego ZSRR i kraje satelickie, a także Jugosławia i Albania).
Piłka nożna w Europie Wschodniej jest w poważnym kryzysie, więc oczywiste, że Polska, jako jedno ze słabszych ogniw tutejszego futbol, cierpi również. - Odpowiedź jest dość prosta: pieniądze - twierdzi serbski dziennikarz, kibic Partizana Belgrad oraz Górnika Zabrze, Nenad Stoković. - Partizan i Crvena Zvezda dzisiaj nie mają boisk, stadionu czy pieniędzy. Nie są w stanie utrzymać piłkarzy. Zawodnicy wyjeżdżają stąd w wieku 15 lat. Stare przestało istnieć, nic nowego nie powstało.

ZOBACZ WIDEO Legia Warszawa - Rangers FC. Dwumecz bez wyraźnego faworyta? "Szanse są równe"

Nasze kluby nie istnieją w poważnej piłce. Marzymy o tym, żeby Legia Warszawa przeszła do fazy grupowej Ligi Europy! Prawda jest taka, że Polska to tylko malutki i niewiele znaczący trybik wielkiego układu. Krok po kroku maszyna piłkarska pozbywa się niechcianego brata - Europy Wschodniej. Ostatnie wielkie starcie bloku wschodniego i zachodniego to lata 1988 - 1991. Najpierw reprezentacja Holandii pokonała w finale EURO 88 drużynę ZSRR 2:0. Wtedy też doszło do wielkiego pojedynku największych trenerów swoich czasów. Rinus Michels okazał się lepszy od Walerego Łobanowskiego.

ZOBACZ: Polski kibic zakładnikiem przeciętności

Z kolei w 1991 roku aż dwie drużyny z Europy Wschodniej doszły do półfinałów Pucharu Mistrzów. Ostatecznie wygrała go Crvena Zvezda Belgrad. I na tym koniec.

Oto jak wygląda brutalne zderzenie z rzeczywistością. Europa Wschodnia przed i po upadku komunizmu. Jak daleko zachodziły drużyny z naszego regionu w Pucharze i Lidze Mistrzów.

Do sezonu 1990/91 Od sezonu 1992/93
Wygrana 2 -
Finał 4 -
Półfinał 20 1
Ćwierćfinał 71 9


Najpierw upadł komunizm, a kilka lat później zaczął się upadek futbolu w tej części Europy. Ostatni triumf Crveny Zvezdy Belgrad w Pucharze Europy wliczyliśmy do "starej ery". Liga jugosłowiańska grała do sezonu 1991/92, natomiast w roku 1991 przestał obowiązywać przepis mówiący o tym, że krajowi zawodnicy nie mogą opuszczać kraju przed 28. rokiem życia. Zresztą sezon 1991/92 jest o tyle ciekawy, że np. Dynamo Kijów zaczynało go jako reprezentant ZSRR, nawet pierwsze dwa mecze zagrało w barwach radzieckich, ale od rundy wiosennej występowało już jako reprezentant tymczasowego tworu zwanego Wspólnotą Państw Niepodległych.

- Brak ograniczeń dotyczących wyjazdu zawodników to kluczowy czynnik. Wyobraźmy sobie, jak wyglądałyby dziś kadry Hajduka Split, Dinama Zagrzeb, Partizana czy Crveny Zvezdy, gdyby zawodnicy wciąż mieli zakaz wyjazdów przed 28. rokiem życia - zauważa Juraj Vrdoljak z chorwackiego portalu Telesport.hr. To ciekawe. Dziś w ligach TOP 5 gra w sumie 113 zawodników z krajów byłej Jugosławii, najwięcej z Serbii (37), Chorwacji (36) oraz Bośni i Hercegowiny (17).

Oczywiście każdy kraj ma własną historię. W krajach byłej Jugosławii nie rozwija się rynek trenerski oraz infrastrukturalny. W Polsce wyrosły nowe stadiony. Czekamy jeszcze, aż wyrosną talenty. 

Wyciąganie najlepszych zawodników ze Wschodu to oczywiście podstawowy problem. Wielkie ligi wyzyskują mniejsze, tworzą zamkniętą elitę. Europa Wschodnia ma tu podobne problemy jak Portugalia, Szkocja, Belgia czy Holandia - przegrywa ze względu na Prawo Bosmana (zawodnik po zakończeniu kontraktu może zmienić klub), przepisy unijne i ogromne różnice przychodów z praw telewizyjnych. Tyle tylko że mniejsze kraje zachodnie jakoś sobie radzą, a my jesteśmy tylko niżej.

Z czasem Zachód stawiał coraz mocniejsze zasieki. Ważnym momentem było uchylenie furtki dla wicemistrzów krajowych rozgrywek. Od sezonu 1997/98 już po dwie drużyny z najlepszych lig mogły grać w pucharach (teraz nawet cztery drużyny). Ta doprowadzi do uśmiercenia klubowej piłki w Europie Wschodniej na solidnym poziomie.
Zresztą, spójrzmy jak daleko w Lidze Mistrzów zachodziły drużyny z Europy wschodniej w ciągu ostatnich 10 lat.

Kto zaszedł najdalej Kto zaszedł najdalej
2009-10 CSKA Moskwa -ćwierćfinał 2014-15 Szachtar - 1/8 finału
2010-11 Szachtar Donieck - ćwierćfinał 2015-16 Zenit, Dynamo Kijów - 1/8 finału
2011-12 CSKA,Zenit - 1/8 finału 2016-17 6 klubów - faza grupowa
2012-13 Szachtar - 1/8 finału 2017-18 Szachtar - 1/8 finału
2013-14 Zenit - 1/8 finału 2018-19 5 klubów - faza grupowa


Dlatego klubom z Europy Wschodniej pozostała na pocieszenie Liga Europy. Te rozgrywki podbijały finansowe potęgi naszej części świata, takie jak Szachtar Donieck czy Zenit Sankt Petersburg. To były kluby, które były w stanie wydać ponad 20 milionów euro za zawodnika, co wśród krajów byłego bloku sowieckiego czy Jugosławii jest potężnym wydatkiem. Zenit i Szachtar próbowały szans w LM, ale bez powodzenia.

- Przez wiele tutejszych klubów przewija się sporo pieniędzy, ale to i tak niewiele w porównaniu do Hiszpanii czy Anglii - zauważa Łukasz Bobruk z serwisu "Piłką w okno na Wschód". - Kluby z lig TOP 5 zawsze były popularniejsze niż np. liga rosyjska.

Z kolei Michael Yokhin, dziennikarz ESPN, zauważa, że wschodnie ligi są po prostu mało atrakcyjne: - Chodzi też o mentalność, tradycję, wizerunek. Miejscowi zawodnicy nie przywykli do odnoszenia sukcesu i dużo trudniej ściągnąć na Wschód topowych piłkarzy. Trzeba zapłacić im znacznie więcej. Przez jakiś czas robiły to rosyjskie kluby, ale na to już nie ma pieniędzy. A nie ma innych możliwości, żeby zadowolić piłkarza. Słabe stadiony, cała otoczka. Dlaczego dobry piłkarz miałby chcieć grać przeciwko klubom typu UFA czy Tambow?

Aż trzykrotnie drużyny z Europy Wschodniej zdobywały po upadku komuny Ligę Europy: w latach 2005 (CSKA Moskwa), 2008 (Zenit) oraz 2009 (Szachtar). Dla porównania, przed upadkiem komuny żaden z klubów z naszego regionu tego trofeum nie wygrał. Po prostu konkurencja była większa niż w Pucharze Mistrzów. Za to sukcesy jak przyszły, tak się skończyły. 10 lat temu do finału awansowało Dnipro Dniepropietrowsk i z czasem nawet ten puchar pocieszenia stał się kolejnym do zgarnięcia przez bogatych.

Oczywiście mówimy o piłce klubowej, ale jeśli przyjrzymy się dokładniej, okaże się, że ta degradacja przekłada się też na reprezentacje. Coraz słabsze kluby nie są w stanie dostarczać mocnych, doświadczonych, ogranych zawodników do kadr narodowych.

Tak daleko zachodziły drużyny z szeroko pojętego "bloku wschodniego" w trzech okresach. Dla porównania dodaliśmy czas przed wojną. Są tu turnieje o mistrzostwo świata i Europy.

Przed wojną 1950-90 1992-teraz
Ile turniejów 3 19 14
Wygrana - 2 -
Finał 2 9 2
Półfinał 3 18 6
Ćwierćfinał 6 37 12


Wiele wskazuje, że działacze piłkarscy w zderzeniu z jadącą z kierunku zachodniego lokomotywą po prostu nie mieli szans. Być może nie ma dla nas innego wyjścia jak zadowolić się rolą taniej siły roboczej, podrzędnego producenta. A z czasem, gdy poprawi się sytuacja ekonomiczna całego regionu, zawalczyć o coś więcej.

A jak radzili sobie zawodnicy z bloku wschodniego w rywalizacji o Złotą Piłkę? W klasyfikacji nie uwzględniamy zawodników spoza Europy, gdyż aż do 1994 roku nie brali oni udziału w plebiscycie. Gdyby obowiązywały stare zasady, nasz Robert Lewandowski zająłby odpowiednio 10, 2, 10 i 7 miejsce.

Do 1992 Po 1992
37 edycji 26 edycji
Wygrana 5 5
2. miejsce 4 3
3. miejsce 4 2
4-10. miejsce 65 21

 

- Przyczyną kryzysu jest także niekompetencja. Właściciele klubów, prezesi nie mają wizji. Kiedy kończą się pieniądze, nie mają planu B. W Rumunii wciąż jest wielu utalentowanych piłkarzy, ale cały futbol "grassroots" jest poniżej poziomu morza - zauważa dziennikarz Emanuel Rosu. Chciałoby się powiedzieć, że my w Polsce dokładnie znamy ten ból.

ZOBACZ: Polska Ekstraklasa na peryferiach Europy

Czy jakiś klub z tzw. bloku wschodniego będzie jeszcze w stanie nawiązać walkę z Zachodem? - To raczej niemożliwe. Potrzeba naprawdę gigantycznych pieniędzy, żeby stworzyć potężny klub. A nawet gdyby to było możliwe, taki klub zabiłby rywalizację w swojej lidze. Rywalizację, która i tak jest wątpliwej jakości - uważa Michael Yokhin.

Nenad Stoković się zamyśla: - Myślę, że europejskie rozgrywki pójdą w stronę NBA, zamkniętej ligi. I raczej drużyny z Chin czy Indii mają większe szanse coś zdziałać niż zespoły z Polski czy Serbii. Bo kim my tu jesteśmy? A oni? To trzecia część ludności na świecie, gigantyczny rynek zbytu.

Czy klub z Europy Wschodniej wygra w ciągu następnych 10 lat Ligę Mistrzów?

zagłosuj, jeśli chcesz zobaczyć wyniki

Polub Piłkę Nożną na Facebooku
Zgłoś błąd
WP SportoweFakty

Komentarze (13):

  • PIKU Zgłoś komentarz
    płakać tylko potraficie na kasę, jak ja sami doicie z piłki pseudo działacze piłkarscy!!! napiszcie, że kolesiostwo rządzi, kupowanie kopaczy, trenerzy to żałośni kumple z dawnego
    Czytaj całość
    boiska etc!!! żenada...
    • 5teel Zgłoś komentarz
      Nawet z hajsem walka z Zachodnimi ligami to jak walka z wiatrakami ponieważ tamtejsze kluby awans do LM mają z automatu i zajmują po 4 miejsca w kilku czołowych ligach jak
      Czytaj całość
      PL,PD,Bundesliga,Lique 1,Serie A Nie trzeba być dobrym z matmy żeby wiedzieć że pozostałym drużną nie zostaje zbyt dużo wolnych miejsc do obsadzenia:).Najlepsze rozwiązanie to zrobienie LM z Mistrzów Krajów tylko i wyłącznie i poszerzenie jej do 48 drużyn gdzie z każdego kraju no może prócz tych wybitnie słabych piłkarsko krajów jak Andora czy SanMarino grali by krajowi mistrzowie wizerunkowo poszło by to do tylu to oczywiste bo kto by chciał ogladac jak np Real gra z Mistrzem hmm Litwy zamiast mecz Real kontra np Liverpool no ale takie rozwiązanie byłoby najsprawiedliwsze zresztą sama nazwa rozgrywek na to wskazuje "Liga Mistrzów" no ale tutaj chodzi wiadomo o co nie trzeba chyba mówić że nikt nie będzie robił rozgrywek które nie przyniosą kasy jak w obecnym stanie
      • Anna Szczepaniak Zgłoś komentarz
        Akademię stworzyć jest łatwo i pieniądze się znajdą co z tego jak brak profesjonalnych szkoleniowców tu jest problem widać to wyraźnie wówczas jak dochodzi do transferu młodych
        Czytaj całość
        zawodników na zachód bardzo wielu grzeje ławkę bo ma braki szkoleniowe trzeba zacząć od szkolenia szkoleniowców na prawdziwym poziomie ze stażami w klubach Niemiec , Anglii, Hiszpanii itd. PZPN powinien od tego zacząć zdolnych perspektywicznych szkoleniowców wysyłać na staż ktoś powie to kosztuje tak kosztuje ale efekty będzie widać po paru latach
        • Przemysław Aespe Zgłoś komentarz
          Trochę się dziwie, że nikt poważny nie chce w Polsce inwestować w piłkę klubową. Polska to wciąż rynek który chłonie imprezy sportowe, tłumy i świetna atmosfera na piłce, siatce,
          Czytaj całość
          piłce ręcznej. Klub, który zainwestowałby i zbudował drużynę na LE, potem LM po kilku latach miałby hajsu jak lodu.
          • kert Zgłoś komentarz
            Polemizował bym z tym że wyniki piłki klubowej przekładają się ba wyniki reprezentacji . Najlepsi co roku uciekają z ''biedniejszych '' lig . Ale w reprezentacji z chęcią i dumą grają
            Czytaj całość
            . To normalne bo prawie każdy mając do wyboru lepiej płatną pracę od słabszej ... wybierze lepiej płatną . A kopanie w piłkę też jest pracą . Co do przyszłości naszej piłki klubowej czarno to widzę bo najlepsze kluby liczą budżet w miliardach . Nasi miliarderzy jak widać nie są aż takimi fanami futbolu by w to inwestować , Szejków arabskich też nasze kluby nie pociągają więc jeśli nie zdarzy się cud dalej będziemy na ''peryferiach Europy . Każdy awans do fazy grupowej LE czy LM będzie niespodzianką i wielkim świętem / tylko przez sezon bo ci co się pokażą pójdą ''pod młotek ''/.
            • grzesb Zgłoś komentarz
              Wolność, wolnością, demokracja demokracją ale nkestety spora to też zasługa tzw transformacji gospodarczej która szczerze mówiąc no nie zawsze była zbytnio poważna.
              • Wiesiek Kamiński Zgłoś komentarz
                dobry artykuł !
                • Arkadiusz Piechulski Zgłoś komentarz
                  Do exyou.Chlopie nie wiem czy Ty byłeś kiedyś w Czechach czy Słowacji ,a jeśli już to chyba na piwie.Jestem tam osobiście non stop i nie mów nam jakim sportem nr 1 jest w tych krajach.W
                  Czytaj całość
                  każdym barze ( który z ciekawostek jest nawet w największej diurze-wsi ) oglądają cały rok hokej .Nawet latem .Pozdrawiam
                  • Neros Zgłoś komentarz
                    Wawrzynowski musisz jeszcze intensywniej mrugać oczami to wschodnie kluby będą silniejsze :)
                    • Janko Walski Zgłoś komentarz
                      jest na to rozwiazanie ktore juz dawno powinno zostać zrobione: rozgrywki krajów europy wschodniej. jakby na legie co 2 tyg przyjezdzały kluby w stylu: szachtar, sparta praga, crvena zvezda
                      Czytaj całość
                      to chętnie bym chodził. na piasta czy jagieloniie nie mam ochoty. teraz od wrzesnia jest tylko dziadostwo w polskiej lidze - tylko narwańcy chcą oglądać ten szajs. rozgrywki miedzymorza dałyby klubom wiekszą kasę i potencjalnie szybszy rozwój.
                      • MarekSG Zgłoś komentarz
                        Kluby zachodnie drenuja tani rynek i tak to się musiało skończyć. Pomiędzy kilkoma klubami a reszta jest taka przepaść której już nikt i nic nie zniweluje
                        • Stronghold Zgłoś komentarz
                          Przecież w większości krajów Europy wschodniej sportem nr 1 jest hokej i na kopanie oni sobie gwiżdżą. Na Łotwie ten słynny futbol ma może pozycję nr 3 (za koszykówką, hokejem, a
                          Czytaj całość
                          może nawet siatkówką plażową), a i tak nie przeszkodziło im to pyknąć wielkich Mistrzów Polski :-D Na Litwie tylko kosz, na Estonii obecnie rządzi siatkówka. Taki lament, że piłeczka umiera jest pisany z czysto polskiego punktu widzenia. Chyba tylko u nas kopacze przegrają z Republiką Sosnową i dalej będą w centrum zainteresowania. W Bratysławie więcej ludzi chodzi na Slovana na hokeja niż na nożną, a rozgrywkami międzynarodowymi interesują się raczej z zaciekawienia niż z pasji. I jakoś mogą z tym żyć.
                          • Paweł Gurski Zgłoś komentarz
                            A APOEL Nikozja czy Fenerbahce to gdzie jest wliczany ? Oj znów Pan M.W się nie przygotował do materiału ? Przecież APOEL w sezonie 2011/12 dotarł do 1/4 finału LM a zachód europy to to
                            Czytaj całość
                            nie jest. Fenerbahce też grało w 1/4 finału w sezonie 2007/08. Jeżeli dzielimy ligi tylko na zachód i wschód to te dwa kluby należą do wschodu i powinny być wliczone do statystyk. A tak nawiasem mówiąc wschód europy powinien stworzyć własną ligę i zrobić embargo na rynek zachodni i wtedy tylko klub by decydował czy puści piłkarza na zachód i ciekawe czy wtedy zachód byłby tak mocny jak oni 30-35% obcokrajowców to mają ze wschodu zwłaszcza z bałkanów. Po latach wschodnie ligi by urosły w siłę dzięki równiejszej konkurencji i większym szansom dla słabszych
                            Już uciekasz? Sprawdź jeszcze to:
                            ×
                            Sport na ×